آقای طالقانی را با همه ابعاد معرفی کنید

بسم الله الرحمن الرحیم

آقای طالقانی اهل فکر نو بر محور دین و با تمرکز بیشتر بر روی قرآن و نهج البلاغه [بود]؛ یعنی ایشان اصلاً اینجوری بود. لکن همه ابعاد شخصیت آقای طالقانی بُعد روشنفکری دینی نیست. یک بُعد مهم بُعد مبارزه است. خیلی ها روشنفکر بودند اهل مبارزه نبودند؛ روشنفکر دینی هم بودند اهل مبارزه نبودند؛ همان خصلت عمومی تقریباً [همه ] روشنفکران دیروز و شاید بعضاً امروز ما در آنها هم بود که من یک وقت از یک نمایشنامه ای نقل کردم آقای روی ایوان [را] که پائین نمی آید توی مردم نمی آید با متن قضیه کار ندارد با میدان کار ندارد، بالای ایوان می نشیند تماشا میکند حرف میزند! خب خیلی از روشنفکرهای دینی اینجوری بودند [اما] آقای طالقانی نه، اهل عمل بود؛ یعنی توی میدان بود، احساس درد می کرد حقیقتاً؛ این را ما که با ایشان معاشر بودیم - رفت و آمد می کردیم میدیدیم، محسوس بود در ایشان، واضح بود که آدمی اهل درد بود و می خواست مبارزه کند؛ لذا تبعات مبارزه راهم قبول کرد [و به] زندان افتاد؛ هیچ اظهاری از آقای طالقانی بالواسطه [یا] بی واسطه نقل نشد؛ [البته] من هیچوقت با ایشان هم زندان نبودم، اما هم زندانهای ایشان هم نقل می کنند؛ خود ما هم دیدن ایشان می رفتیم - گاهی از مشهد که من می آمدم، روزهای ملاقات میرفتم زندان قصر - از پشت میله ای صحبت می کردند؛ دائم روحیه می دادند.

من دادگاه تجدید نظر ایشان، توی دادگاه بودم. یک صورت ظاهری درست کرده بودند که هر کس می خواهد بیاید. یک سالن کوچکی گذاشته بودند آقای طالقانی و دیگران نشسته بودند، ما هم آمدیم به عنوان تماشاچی آنجا نشستیم. در وقت تنفس، من اول بار آنجا آقای طالقانی را از نزدیک دیدم. از دور ایشان را می شناختیم و اسمش را شنیده بودیم اما از نزدیک، من اول بار آنجا ایشان را دیدم. منشِ آقای طالقانی توی این دادگاه اصلاً روحیه بخش بود؛ خودِ منش ایشان. ایشان توی آن دادگاه نشسته بود، یک عصا هم دستش گرفته بود، با بی اعتنائی تمام؛ رئیس دادگاه اسم متهمین را می آورد که بلند شوند خودشان را معرفی کنند؛ ایشان نه بلند شد، نه خودش را معرفی کرد؛ همان طور نشسته بود! آن رئیس دادگاه هم یک سرلشکری بود، هی دو بار سه بار تکرار کرد؛ ایشان هم بی اعتنا نشسته بود و به نظرم شاید این را هم گفت: خب من را که می شناسید، من محمود طالقانی ام! یک آدم اینجوری ای بود، یعنی آدم مبارز، متکی به نفس، دارای اعتماد به نفس، متکی به خدا. این یکی از ابعاد آقای طالقانی.

ایشان توی آن دادگاه نشسته بود، یک عصا هم دستش گرفته بود، با بی اعتنائی تمام؛ رئیس دادگاه اسم متهمین را می آورد که بلند شوند خودشان را معرفی کنند؛ ایشان نه بلند شد، نه خودش را معرفی کرد؛ همان طور نشسته بود! آن رئیس دادگاه هم یک سرلشکری بود، هی دو بار سه بار تکرار کرد؛ ایشان هم بی اعتنا نشسته بود و به نظرم شاید این را هم گفت: خب من را که می شناسید، من محمود طالقانی ام!

یک بعد دیگر آقای طالقانی که به نظر من نباید فراموش بشود، صفای این مرد بود. به قدری این آدم با صفا و روراست و در معاشرتها صادق بود که انسان از این همه زلالی حیرت می کرد. آدم زلالی بود آقای طالقانی. هیچ در قید و بند و ملاحظات و [اینها نبود]؛ نه ملاحظات آخوندی، نه ملاحظات روشنفکری، نه ملاحظات مبارزاتی -چیزهایی که حالا به خودشان ببندند مطلقاً در این آدم وجود نداشت؛ صاف، روشن. هر وقت من می آمدم تهران، اوقاتی که ایشان آزاد بودند، می رفتیم منزل ایشان -یک بار دو بار می نشستیم؛ این منزل پیچ شمیران. البته آن منزل بالا هم رفته بودم من، اما بیشتر اینجا ایشان را می دیدیم. انسان [وقتی] می نشست پهلوی این مرد، واقعاً روحیه می گرفت؛ هم روحیه مبارزاتی، هم روحیه صفا و رفاقت و معنویت و اینها. اینها در این شخصیتهای برجسته، خوب است بزرگ بشود. ماها -غالباً آدمها مبتلا هستیم به یک چیزهائی. این آدم، آدم صافی بود، روراست بود، بی شائبه و بی شیله پیله بود. نتیجه این بی شیله پیله بودن [هم] صراحتش بود، صراحت در بیان. همان خطبه ای که شما اشاره کردید، این خطبه را نمی شود عادی به حساب آورد؛ اینها دائماً می گفتند «پدر طالقانی»، اصلاً خودشان را فرزندان او معرفی می کردند، به عنوان «پدر» او را اسم میبردند. کیست که توی این رودربایستی گیر نکند؟ آن آدمی که توی اینجور رودربایستی ها گیر نکند و برود آنجور قرص و محکم توی خطبه و موضعِ به آن صراحت و به آن شدّت بگیرد، کیست؟ اینجور آدمی را آدم واقعا بگردد پیدا کند! مرحوم طالقانی اینجوری بود. من بعد از همین خطبه ی ایشان تلفن کردم؛ گفتم آقا من خواستم از شما تشکر کنم به خاطر این خطبه، گفت بله، خیلی ها هم تلفن میکنند فحش میدهند به خاطر همین خطبه! اینجوری بود دیگر، تحمل میکرد، یعنی آدمی بود [با] یک روحیه اینجوری.

غرض، چقدر خوب است که آقای طالقانی معرفی می شود. این مناسبت صدسالگی هم [خوب است]. ایشان ظاهراً متولد حدود هزار و سیصد و بیست و نه قمری [هستند]. مرحوم آقای آ سیّد مرتضای عسگری که با ایشان رفیق و همدوره و در قم با هم بودند، به نظرم می گفت: من دو سال بزرگترم از آقای طالقانی. به هر حال تاریخ، همان تاریخی که نوشته شده درست است لابد. ان شاءالله که خدا کمکتان کند. این کار، کار خوبی است؛ منتها آقای طالقانی را با همه ی ابعاد معرفی کنید. صرفِ یک روشنفکر مذهبی نیست، همچنانی که صرفِ یک پیشنماز مسجد هدایت نیست، همچنانی که صرفِ یک مبارز نیست، یعنی مجموعه این خصوصیات را در ایشان معرفی کنید.

/ 2 نظر / 6 بازدید
بحرینی

در مورد خطبۀ نماز جمعه ای که ایشان اشاره کرده اند قبلا" چیزی نشنیده بودم.از دوستان کسی از مضمون آن اطلاعی دارد؟

محمدرضا

به احتمال زیاد منظور اخرین خطبه مرحوم ایت الله طالقانی است که در ان صریحا علیه منافقین جبهه گیری کرد.فایل ان را میتوانید از ادرس زیر دانلود کنید: http://rapidshare.com/#!download|348l32|200940224|taleghani.wma|1491